Trong diễn biến phức tạp tại khu vực Đông CHDC Congo và quốc gia láng giềng Uganda, “ác mộng” Ebola hiện đã khiến trên 130 người nghi tử vong và vượt mốc 540 ca nhiễm. Trước cục diện lây lan nhanh chóng về cả phạm vi lẫn số lượng này, Tổng giám đốc WHO đã không giấu nổi sự lo lắng tột độ về nguy cơ bùng phát trên diện rộng. 

Ngày 17/5, Tổng giám đốc WHO Tedros Adhanom Ghebreyesus đã thẳng thắn chia sẻ về sự e ngại về tốc độ lan rộng nhanh chóng của đợt bùng dịch Ebola tại Uganda cùng khu vực phía đông CHDC Congo. Lãnh đạo cơ quan y tế toàn cầu đưa ra lời cảnh báo rằng làn sóng tị nạn do chiến sự, hiện tượng nhân viên y tế bị lây nhiễm tử vong, cùng việc virus tấn công vào các thành phố lớn đang làm tăng nguy cơ phát tán dịch bệnh ra diện rộng.

Tính đến thời điểm hiện tại, hai quốc gia này đã ghi nhận trên 540 trường hợp nhiễm bệnh cùng ít nhất 130 ca tử vong nằm trong diện nghi vấn. Đáng chú ý, ông Tedros khẳng định đây là tiền lệ chưa từng có khi WHO chủ động phát lệnh tình trạng khẩn cấp y tế công cộng quốc tế ngay cả trước thời điểm Ủy ban Khẩn cấp được triệu tập.

Nhằm đưa ra các biện pháp ứng phó và kiểm soát dịch bệnh kịp thời, WHO dự kiến sẽ tổ chức một cuộc họp với ủy ban khẩn cấp vào ngày 19/5. Theo ông Tedros, việc mầm bệnh đã len lỏi vào các trung tâm đô thị là một tín hiệu cực kỳ nguy hiểm, bởi môi trường mật độ dân cư cao luôn là điều kiện lý tưởng để virus phát tán nhanh chóng. Thêm vào đó, việc ghi nhận các trường hợp nhiễm bệnh trong chính lực lượng y bác sĩ đã gióng lên hồi chuông cảnh báo về mối đe dọa lây nhiễm chéo ngay bên trong các cơ sở y tế và bệnh viện.

Đội ngũ chuyên gia y tế cùng các nhân viên cứu trợ nhận định rằng, mầm bệnh thực chất đã âm thầm phát tán từ nhiều tuần trước khi trường hợp tử vong đầu tiên bị phát hiện. Sự chậm trễ này bắt nguồn từ việc giới chức trách ban đầu chỉ tập trung xét nghiệm chủng Ebola thông thường và nhận về kết quả âm tính. Tình hình càng trở nên thách thức hơn khi dòng virus Bundibugyo này hiện vẫn chưa có bất kỳ loại vắc-xin hay phác đồ điều trị đặc hiệu nào được cấp phép.

Trước tính chất nghiêm trọng của đợt bùng phát Ebola, WHO đã chính thức ban bố tình trạng khẩn cấp y tế toàn cầu, đồng thời kêu gọi một chiến dịch ứng phó đồng bộ từ cộng đồng quốc tế. Các nguồn lực cứu trợ hiện đang được cấp tốc điều động đến hai tỉnh giáp ranh với Uganda. Mặc dù vậy, việc một số khu vực tại miền Đông Congo vẫn đang bị cô lập dưới sự kiềm tỏa của các lực lượng phiến quân vũ trang đang trở thành rào cản lớn, cản trở các nỗ lực tiếp cận và ứng cứu y tế.

Với đặc tính phát tán vô cùng mạnh mẽ, virus Ebola có thể lây truyền từ người sang người thông qua các chất tiết sinh học như máu, tinh dịch hoặc chất nôn. Dù Ebola được xếp vào nhóm bệnh lý hiếm gặp song nó lại cực kỳ nguy hiểm với tỷ lệ tử vong rất cao. Người bệnh thường xuất hiện các triệu chứng như sốt cao, đau nhức đầu và cơ bắp, cơ thể suy kiệt, nôn mửa, tiêu chảy, đau quặn bụng, đi kèm hiện tượng xuất huyết hoặc tụ máu bầm bất thường.

Theo thống kê của WHO, các đợt càn quét trong quá khứ của dịch Ebola từng có tỷ lệ tử vong dao động mạnh từ 25% đến 90%, với mức nguy hiểm trung bình được ghi nhận là khoảng 50%. Loại virus này lây truyền thông qua hành vi tiếp xúc trực tiếp với các loại dịch tiết từ cơ thể người hoặc động vật mang mầm bệnh. Khi tấn công vật chủ, Ebola gây ra những triệu chứng nghiêm trọng như nôn mửa, sốt cao kéo dài và xuất huyết cả bên trong lẫn bên ngoài cơ thể.

Nguồn: Tổng hợp