Trước diễn biến phức tạp từ WHO khi ghi nhận hơn 600 ca nghi mắc và 139 trường hợp tử vong do virus Ebola tại Congo và Uganda, mới đây Cục Quản lý khám chữa bệnh (Bộ Y tế) đã chính thức ban hành văn bản hỏa tốc vào ngày 24-5. Theo đó, toàn bộ các sở y tế cùng các cơ sở khám chữa bệnh trên cả nước được yêu cầu kích hoạt hàng rào chủ động phòng chống, giám sát chặt chẽ người trở về từ vùng dịch nhằm ngăn chặn toàn diện nguy cơ mầm bệnh lây lan vào Việt Nam.
Bộ Y tế cảnh báo: Ebola là bệnh truyền nhiễm đặc biệt nguy hiểm
Theo thông tin chính thức từ Bộ Y tế và Cục Quản lý khám chữa bệnh, bệnh do virus Ebola được xếp vào nhóm các bệnh truyền nhiễm cấp tính ở người có mức độ rủi ro đặc biệt nghiêm trọng. Khi xâm nhập vào cơ thể, loại virus này nhanh chóng tấn công hệ thống miễn dịch và các cơ quan nội tạng. Biểu hiện lâm sàng đặc trưng của người bệnh thường là hội chứng xuất huyết dữ dội đi kèm với tình trạng suy đa tạng diện rộng. Chính vì cơ chế tàn phá cơ thể nhanh chóng này, Ebola trở thành nỗi ám ảnh y tế toàn cầu với tỷ lệ tử vong cực kỳ đáng ngại, có thể chạm mốc lên tới 90% nếu không được phát hiện và can thiệp y tế kịp thời. Do đó, việc chủ động nhận biết cách thức virus tấn công và bùng phát thành dịch là bài toán vô cùng cấp thiết hiện nay.
- Con đường lây truyền phức tạp của virus Ebola
Để chủ động phòng ngừa, các chuyên gia y tế nhấn mạnh cộng đồng cần hiểu rõ cơ chế lây lan từ động vật sang người cũng như giữa người với người của chủng virus này:
+ Tiếp xúc nguồn bệnh từ động vật: Trong tự nhiên, virus Ebola chủ yếu truyền sang người thông qua việc tiếp xúc trực tiếp với máu, các mô tế bào hoặc dịch cơ thể của những động vật đã nhiễm bệnh trước đó.
+ Lây nhiễm trực tiếp giữa người với người: Khi dịch bệnh bùng phát, Ebola có khả năng lây lan thứ phát rất nhanh từ người sang người. Quá trình này xảy ra khi một người khỏe mạnh tiếp xúc trực tiếp qua các vùng da đang bị tổn thương, trầy xước hoặc qua màng niêm mạc (như mắt, mũi, miệng) với máu và hàng loạt dịch tiết sinh học của bệnh nhân (bao gồm phân, nước tiểu, nước bọt, dịch tiết và tinh dịch).
+ Rủi ro từ các vật dụng trung gian: Không chỉ dừng lại ở việc tiếp xúc cơ thể, virus Ebola còn có sức sống dai dẳng môi trường. Chúng có thể bám dính và tồn tại trên các đồ dùng cá nhân hay dụng cụ y tế của người bệnh. Việc vô tình chạm vào quần áo, chăn màn, ga giường hoặc sử dụng chung kim tiêm đã nhiễm mầm bệnh đều là những con đường ngắn nhất khiến virus dễ dàng phát tán và tạo thành các chuỗi lây nhiễm phức tạp trong cộng đồng.
Trước những mối nguy hại khôn lường về cả độc lực lẫn tốc độ lây lan của virus Ebola, Bộ Y tế khuyến cáo mỗi người dân cần nâng cao tinh thần cảnh giác, tuân thủ nghiêm ngặt các hướng dẫn vệ sinh dịch tễ để bảo vệ bản thân và gia đình.
Theo số liệu mới nhất từ Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), chỉ trong vòng chưa đầy một tháng (từ ngày 5 đến 20-5), tại Congo và Uganda đã ghi nhận một làn sóng dịch đáng ngại với 600 ca nghi nhiễm virus Ebola, trong đó có tới 139 trường hợp tử vong. Đáng chú ý, kết quả xét nghiệm đã xác định hơn 50 ca mắc chủng Bundibugyo - một trong sáu chủng nguy hiểm nhất của loại virus này. Trước tính chất khốc liệt của đợt bùng phát, ngày 17-5, WHO đã chính thức tuyên bố dịch Ebola do biến chủng Bundibugyo tại hai quốc gia này là "Sự kiện y tế công cộng khẩn cấp gây quan ngại quốc tế", đặt toàn cầu vào trạng thái giám sát nghiêm ngặt.
Việt Nam chủ động kích hoạt hệ thống phòng dịch Ebola toàn diện
Trước những diễn biến phức tạp của dịch bệnh trên thế giới, Cục Quản lý khám chữa bệnh đã nhanh chóng đưa ra các chỉ đạo siết chặt công tác phòng ngừa nhằm chặn đứng nguy cơ virus Ebola xâm nhập vào nước ta. Hệ thống y tế toàn quốc được yêu cầu chuyển sang trạng thái chủ động, tập trung cao độ vào các giải pháp trọng tâm sau:
- Tăng cường giám sát nhóm nguy cơ cao: Các cơ sở y tế đặc biệt lưu ý và theo dõi sát sao những trường hợp hành khách, người nhập cảnh trở về từ vùng có dịch hoặc đi qua vùng dịch trong vòng 21 ngày.
- Sàng lọc và cách ly nghiêm ngặt: Đẩy mạnh quy trình kiểm tra, kiểm soát nhiễm khuẩn ngay tại cửa ngõ các bệnh viện. Thực hiện nghiêm túc khâu phân loại, cách ly tuyệt đối đối với bất kỳ trường hợp nào nghi ngờ hoặc đã xác định dương tính với virus Ebola nhằm triệt tiêu nguy cơ lây nhiễm chéo.
- Phát hiện sớm và phối hợp xử lý khẩn cấp: Nâng cao năng lực chẩn đoán để phát hiện sớm các ca bệnh. Các cơ sở điều trị phối hợp chặt chẽ với hệ thống y tế dự phòng để lấy mẫu xét nghiệm, chẩn đoán và điều trị nghiêm ngặt theo đúng phác đồ chuẩn của Bộ Y tế.
- Sẵn sàng nguồn lực ứng phó: Rà soát toàn bộ hệ thống cơ sở vật chất, trang bị đầy đủ đồ bảo hộ cá nhân (PPE) đạt chuẩn cho đội ngũ nhân viên y tế, đảm bảo các phòng cách ly áp lực âm và năng lực điều trị luôn trong tư thế sẵn sàng tiếp nhận bệnh nhân.
- Cập nhật thông tin và truyền thông minh bạch: Hệ thống quản lý liên tục bám sát tình hình dịch tễ toàn cầu; đẩy mạnh công tác truyền thông chính thống, kịp thời để người dân nắm rõ các biện pháp phòng bệnh chủ động mà không hoang mang, lo lắng.